Bestaat een zombillion echt en welke invloed heeft dit op onze financiële wereld en investeringen

De term ‘zombillion’ is de laatste tijd steeds vaker te horen in financiële kringen, en roept vragen op over de stabiliteit van bepaalde investeringen en de gezondheid van de economie. Het verwijst naar een situatie waarin een aanzienlijk aantal bedrijven, ondanks dalende omzetten en winsten, kunstmatig in leven worden gehouden door goedkope leningen en overheidssteun. Deze bedrijven, de ‘zombies’, zouden in een normale economische omgeving failliet gaan, maar dringen zich door in de markt en houden concurrenten tegen die wel levensvatbaar zijn. Dit fenomeen heeft potentieel verstrekkende gevolgen voor de groei en innovatie van de economie.

De oorzaken van het ontstaan van een ‘zombillion’ zijn complex en divers. Lage rentetarieven, in combinatie met een toenemende bereidheid van banken om risicovolle leningen te verstrekken, spelen een belangrijke rol. Ook overheidsmaatregelen, bedoeld om banen te redden en de economie te stimuleren, kunnen onbedoeld bijdragen aan het in leven houden van bedrijven die eigenlijk geen toekomst hebben. De langdurige impact van deze 'zombie'-bedrijven op de economische dynamiek is een onderwerp van groeiende zorg onder economen en beleidsmakers.

De Oorsprong en Evolutie van Zombiebedrijven

Het concept van 'zombiebedrijven' is niet nieuw, maar het is de afgelopen jaren, vooral na de financiële crisis van 2008 en de COVID-19 pandemie, aanzienlijk prominenter geworden. Na de crisis van 2008 werden veel bedrijven gered met overheidssteun en extreem lage rentetarieven. Dit maakte het mogelijk voor bedrijven met zwakke fundamentele kenmerken om te overleven, hoewel ze eigenlijk geen levensvatbare toekomst hadden. Ze konden hun schulden afbetalen of herfinancieren met de lage rente, waardoor ze kunstmatig in leven bleven. Dit creëerde een situatie waarin kapitaal werd vastgehouden in niet-productieve bedrijven, wat de groei van de economie belemmerde.

Na de COVID-19 pandemie zagen we een vergelijkbaar patroon. Overheden over de hele wereld introduceerden massale steunpakketten om bedrijven te helpen de lockdowns en economische onzekerheid te overleven. Hoewel deze maatregelen noodzakelijk waren om de economie te stabiliseren, hebben ze ook geleid tot een toename van het aantal zombiebedrijven. De pandemie heeft de bestaande structurele problemen in sommige industrieën blootgelegd en bedrijven die al in financiële moeilijkheden zaten, verder in de problemen gebracht. Het is cruciaal te begrijpen dat het probleem niet zozeer ligt bij het verstrekken van steun, maar bij het langdurig in stand houden van bedrijven die structureel niet levensvatbaar zijn. Deze bedrijven hinderen de allocatie van kapitaal naar meer productieve en innovatieve ondernemingen.

De Rol van Lage Rentetarieven

Lage rentetarieven zijn een sleutelfactor in de opkomst van zombiebedrijven. Wanneer de kosten van lenen laag zijn, is het voor bedrijven gemakkelijker om schulden aan te gaan en af te betalen, zelfs als hun winstgevendheid laag is. Dit creëert een perverse incentive voor bedrijven om te blijven opereren, zelfs als ze eigenlijk zouden moeten failliet gaan. De lage rente maakt het ook aantrekkelijker voor banken en andere financiële instellingen om leningen te verstrekken aan bedrijven met een hoog risico, omdat de potentiële verliezen worden geminimaliseerd. Dit leidt tot een misallocatie van kapitaal, waarbij kapitaal wordt vastgehouden in niet-productieve bedrijven in plaats van te worden geïnvesteerd in innovatie en groei. De lange periode van lage rentetarieven na de financiële crisis van 2008 en tijdens de COVID-19 pandemie heeft dit effect versterkt.

Jaar	Aantal Zombiebedrijven (geschat percentage van alle bedrijven)
2007	2%
2013	8%
2019	12%
2023	18% (geschat)

Zoals de bovenstaande tabel laat zien, is het percentage zombiebedrijven aanzienlijk toegenomen in de afgelopen jaren. De data geven een indicatie van de toenemende impact van dit fenomeen op de economie.

De Impact op Investeringen en Economische Groei

De aanwezigheid van een significant aantal zombiebedrijven heeft een negatieve impact op investeringen en economische groei. Zombiebedrijven concurreren met gezonde bedrijven, waardoor de prijzen worden gedrukt en de winstmarges worden verlaagd. Dit ontmoedigt investeringen in nieuwe projecten en innovatie. Bovendien absorberen zombiebedrijven kapitaal dat anders zou kunnen worden gebruikt om nieuwe, innovatieve bedrijven te financieren. Dit remt de groei van de economie en vermindert de productiviteit. Het in leven houden van deze bedrijven creëert een omgeving waarin risico's worden onderschat en kapitaal niet efficiënt wordt toegewezen. Dit kan leiden tot een langdurige periode van stagnatie en lage groei.

Daarnaast kan de aanwezigheid van zombiebedrijven leiden tot een verkeerde waardering van activa. Als een aanzienlijk aantal bedrijven kunstmatig in leven wordt gehouden, kunnen de marktwaarden van hun activa overdreven hoog zijn. Dit kan leiden tot misallocatie van kapitaal en uiteindelijk tot een financiële crisis. Investeerders kunnen worden misleid door de schijn van stabiliteit en investeren in bedrijven die eigenlijk een hoog risico vormen. Het is daarom cruciaal dat investeerders zorgvuldig analyseren de fundamentals van bedrijven voordat ze investeringen doen.

De Rol van de Banken

Banken spelen een cruciale rol in het in leven houden van zombiebedrijven. Ze verstrekken leningen aan bedrijven die anders geen toegang tot financiering zouden hebben. Hoewel dit op korte termijn kan helpen om banen te redden en de economie te stabiliseren, kan het op lange termijn de economische groei belemmeren. Banken hebben vaak een incentive om bedrijven in leven te houden, omdat ze bang zijn om verliezen te lijden op hun leningen. Dit kan leiden tot een situatie waarin banken leningen blijven verstrekken aan bedrijven die eigenlijk geen levensvatbare toekomst hebben. Het is essentieel dat banken een realistischere beoordeling maken van de risico's die verbonden zijn aan het verstrekken van leningen aan bedrijven met zwakke fundamentele kenmerken. Een strengere regulering van de bankensector kan hierbij helpen.

• Verminderde innovatie door concurrentievervalsing.
• Lagere productiviteitsgroei door inefficiënte kapitaalallocatie.
• Verhoogd risico op financiële instabiliteit.
• Langzamere economische groei en minder banencreatie op de lange termijn.

De langetermijngevolgen van het in leven houden van zombiebedrijven zijn significant en kunnen de economische gezondheid van een land ernstig aantasten. Het is daarom cruciaal dat beleidsmakers en marktpartijen zich bewust zijn van dit fenomeen en maatregelen nemen om het te bestrijden.

Het Identificeren van Zombiebedrijven

Het identificeren van zombiebedrijven is niet altijd eenvoudig, maar er zijn een aantal indicatoren die kunnen wijzen op een bedrijf dat in deze categorie thuishoort. Een belangrijke indicator is de verhouding tussen de schuldenlast en de winstgevendheid. Zombiebedrijven hebben vaak een hoge schuldenlast en een lage winstgevendheid, waardoor ze afhankelijk zijn van externe financiering om te overleven. Een andere indicator is de leeftijd van het bedrijf. Zombiebedrijven zijn vaak oudere bedrijven die al langere tijd moeite hebben om te concurreren. Daarnaast kunnen bedrijven die jarenlang geen significante investeringen hebben gedaan in onderzoek en ontwikkeling, potentieel als zombiebedrijven worden beschouwd. Het is belangrijk om te benadrukken dat geen enkele indicator op zichzelf doorslaggevend is, maar dat een combinatie van factoren kan wijzen op een bedrijf dat in de problemen zit.

Een gedetailleerde analyse van de cashflow van een bedrijf is ook essentieel. Zombiebedrijven hebben vaak een negatieve cashflow uit operationele activiteiten, wat betekent dat ze meer geld uitgeven dan ze verdienen. Dit dwingt hen om afhankelijk te zijn van externe financiering om hun schulden af te betalen en hun activiteiten voort te zetten. Het is ook belangrijk om de kwaliteit van de activa van het bedrijf te beoordelen. Zombiebedrijven kunnen verouderde activa hebben die niet langer concurrerend zijn. Investeerders en analisten moeten zorgvuldig de financiële gezondheid van bedrijven analyseren voordat ze investeringsbeslissingen nemen.

Specifieke Financiële Ratio's

Er zijn een aantal specifieke financiële ratio's die kunnen worden gebruikt om zombiebedrijven te identificeren. Een belangrijke ratio is de "interest coverage ratio", die de verhouding weergeeft tussen de winst voor rente en belastingen (EBIT) en de rentekosten. Een lage interest coverage ratio duidt erop dat het bedrijf moeite heeft om zijn rentebetalingen te voldoen. Een andere ratio is de "debt-to-equity ratio", die de verhouding weergeeft tussen de schulden en het eigen vermogen van het bedrijf. Een hoge debt-to-equity ratio duidt erop dat het bedrijf sterk afhankelijk is van schuldenfinanciering. Het is belangrijk om deze ratio's te vergelijken met die van andere bedrijven in dezelfde industrie om een goed beeld te krijgen van de financiële gezondheid van het bedrijf.

1. Analyseer de interest coverage ratio.
2. Beoordeel de debt-to-equity ratio.
3. Onderzoek de cashflow uit operationele activiteiten.
4. Evalueer de leeftijd en de investeringen in onderzoek en ontwikkeling.

Door gebruik te maken van deze ratio's en indicatoren, kunnen investeerders en analisten beter geïnformeerde beslissingen nemen over welke bedrijven te financieren en te vermijden.

De Toekomst van Zombiebedrijven en de Gevolgen voor de Markt

De toekomst van zombiebedrijven is onzeker, en zal afhangen van een aantal factoren, waaronder de ontwikkeling van de economie, het rentebeleid van de centrale banken en de overheidsmaatregelen. Als de economie zich herstelt en de rentetarieven stijgen, zullen veel zombiebedrijven gedwongen worden om failliet te gaan. Dit kan leiden tot een aanzienlijke verstoring van de markt, maar het kan ook een kans creëren voor gezonde bedrijven om te groeien en te innoveren. Het is belangrijk dat beleidsmakers en marktpartijen zich voorbereiden op deze mogelijke verstoring en maatregelen nemen om de negatieve gevolgen te minimaliseren.

Een proactieve aanpak is cruciaal. Dit omvat het stimuleren van investeringen in innovatie, het verbeteren van de toegang tot financiering voor nieuwe bedrijven en het versterken van de regulering van de bankensector. Het is ook belangrijk om een eerlijk speelveld te creëren waarin gezonde bedrijven kunnen concurreren met zombiebedrijven. Het in leven houden van zombiebedrijven is geen duurzame oplossing en kan op lange termijn de economische groei belemmeren. Een gezonde economie heeft behoefte aan dynamische bedrijven die bereid zijn te innoveren en te investeren in de toekomst.

Het Verstrekken van Steun: Een Balanceringsact

Overheden staan voor een delicate evenwichtsoefening bij het verstrekken van steun aan bedrijven in moeilijkheden. Aan de ene kant is het belangrijk om banen te redden en de economie te stabiliseren. Aan de andere kant mogen steunmaatregelen niet leiden tot het in leven houden van bedrijven die structureel niet levensvatbaar zijn. Een effectieve aanpak vereist een zorgvuldige beoordeling van de individuele omstandigheden van elk bedrijf. Steun moet gekoppeld worden aan concrete plannen voor herstructurering en verbetering van de efficiëntie. Het is essentieel om te voorkomen dat steun wordt gebruikt om verliezen te maskeren en het faillissement uit te stellen.

Het inzetten van programma's die gericht zijn op het helpen van bedrijven om zich aan te passen aan veranderende marktomstandigheden, zoals training van werknemers en investeringen in nieuwe technologieën, kan een effectievere manier zijn om de economie te ondersteunen dan het simpelweg in leven houden van zombiebedrijven. Door te investeren in de toekomst en het stimuleren van innovatie, kan de economie veerkrachtiger worden gemaakt en beter voorbereid op toekomstige uitdagingen. De focus moet liggen op het creëren van een duurzame en competitieve economie, in plaats van het in stand houden van een kunstmatige status quo.